जीवनमा केही अनुभव यस्ता हुन्छन्, जसले मानिसलाई बलियो बनाउँछन्। तर केही अनुभव यस्ता पनि हुन्छन्, जसले मानिसको आत्मविश्वासलाई भित्रैदेखि चकनाचुर बनाइदिन्छन्। आर्या होटलमा बिताएका मेरा दिनहरू त्यस्तै एउटा अनुभव बने, जुन सम्झँदा आज पनि मन भारी हुन्छ।
बिज्ञापन
म त्यहाँ ठूलो सपना बोकेर पुगेको थिएँ। मलाई काम चाहिएको थियो, अवसर चाहिएको थियो, र सबैभन्दा बढी आफूलाई एउटा जिम्मेवार कर्मचारीका रूपमा स्थापित गर्ने इच्छा थियो। मैले त्यसअघि कहिल्यै वेटरको काम गरेको थिइनँ। त्यसैले म नयाँ थिएँ, अनुभवहीन थिएँ। तर मसँग एउटा कुरा थियो—इमानदारी। मलाई विश्वास थियो, अनुभव त सिक्दै जान्छ, तर मेहनत र लगन भए कुनै पनि काम सिक्न सकिन्छ।
बिज्ञापन
होटलमा काम सुरु गरेदेखि नै मैले आफूलाई काममा समर्पित गरें। बिहानदेखि रातिसम्म जे जिम्मेवारी दिइन्थ्यो, त्यसलाई पूरा गर्ने प्रयास गर्थें। मलाई नआउने काम भए सिक्न खोज्थें, गल्ती भए सुधार्न खोज्थें। मेरो एउटै सोच थियो—एक दिन सबैले मेरो मेहनत देख्नेछन्।
तर बिस्तारै मैले महसुस गर्न थालेँ कि मेरो मेहनतभन्दा पनि मेरो कमजोरी खोज्ने मानिस धेरै रहेछन्।
बिज्ञापन
खाद्य तथा पेय पदार्थ प्रबन्धक सन्तोष तामाङसँग मेरो सम्बन्ध पहिलो दिनदेखि नै सहज भएन। किन उहाँले मलाई मन पराउनुहुन्नथ्यो, म आजसम्म पनि बुझ्न सकेको छैन। मैले उहाँसँग कहिल्यै असभ्य व्यवहार गरिनँ। उहाँको आदेश कहिल्यै अस्वीकार गरिनँ। उहाँले दिएको जिम्मेवारीबाट भागिनँ। बरु आफूले नसिकेको काम पनि सिकेर पूरा गर्ने प्रयास गरें। तर जति नै प्रयास गरे पनि उहाँको व्यवहारमा मेरो लागि सकारात्मकता कहिल्यै देखिनँ।
मलाई कहिलेकाहीँ यस्तो लाग्थ्यो, उहाँ मेरो राम्रो काम हेर्न होइन, मेरो गल्ती पर्खेर बस्नुभएको छ।
एउटा घटना आज पनि मेरो स्मृतिमा ताजै छ।
त्यो दिन म पहिलो पटक ट्रे बोकेर सेवा दिँदै थिएँ। कसैले मलाई ट्रे कसरी समात्ने, कसरी सन्तुलन मिलाउने, कसरी हिँड्ने भनेर राम्रोसँग सिकाएको थिएन। नयाँ भएकाले डर पनि थियो। त्यही क्रममा मेरो हातबाट एउटा सानो गिलास चिप्लियो र फुट्यो।
गिलास फुट्नु मेरा लागि पनि दुःखको विषय थियो। गल्ती भएको महसुस गरेर म आफैं लज्जित थिएँ। मलाई लाग्यो, अब कसैले सिकाउनेछ, अर्को पटक कसरी सावधानी अपनाउने भनेर बुझाउनेछ।
तर त्यसो भएन।
बरु सबैका अगाडि मलाई हप्काइयो—”कति पटक सिकाउनुपर्ने हो?”
त्यो वाक्यले मेरो मनमा एउटा प्रश्न जन्मायो—”मलाई कहिले सिकाइएको थियो र?”
म गल्ती स्वीकार गर्न तयार थिएँ। तर मैले सिक्ने अवसर पनि पाएको थिइनँ। गल्तीको सजाय त पाएँ, तर गल्ती नगर्न सिकाउने कोही थिएन।
त्यसपछि अर्को घटना भयो।
एक जना महिला सहकर्मीको हातबाट वाइनले भरिएको बोतल फुट्यो। त्यो सानो गल्ती थिएन। तर त्यो घटनामा न ठूलो स्वर उठ्यो, न हप्काइ भयो, न सार्वजनिक रूपमा अपमान गरियो।
त्यो दिन मैले पहिलो पटक आफूलाई सोधें—”के यहाँ नियम सबैका लागि बराबर छैनन्?”
सायद त्यो मेरो भ्रम पनि हुन सक्छ। तर मैले महसुस गरेको पीडा वास्तविक थियो।
मलाई सबैभन्दा गहिरो चोट लागेको अर्को घटना मेरो व्यक्तिगत स्वरूपसँग जोडिएको थियो।
कोठामा भएका धेरै कर्मचारीहरूको दाह्री–जुँगा थियो। कसैले केही भनेको थिएन। तर मेरो अनुहारतिर औँला उठाइयो। सुपरभाइजरसँग मेरो दाह्री देखाउँदै भनियो—”यसले किन दाह्री खौरिएको छैन?”
त्यो प्रश्न दाह्रीको थिएन। त्यो प्रश्न मेरो आत्मसम्मानको थियो।
मलाई त्यही क्षण लाग्यो, म यहाँ कर्मचारी कम र कसैको निगरानीमा परेको व्यक्ति बढी हुँ।
त्यसपछि पनि मैले हार मानिनँ।
म सोच्थें—सायद अझ बढी मेहनत गरेपछि सबै कुरा बदलिनेछ।
पछि मलाई बारमा काम गर्ने जिम्मेवारी दिइयो। त्यो काम पनि मैले पहिले गरेको थिइनँ। तर केही दिनमै मैले पेय पदार्थ तयार पार्ने, ग्राहकसँग व्यवहार गर्ने र बार व्यवस्थापन गर्ने धेरै कुरा सिकेँ। केही समयपछि त म एक्लैले बार सम्हाल्न सक्ने अवस्थामा पुगेँ।
त्यो मेरो मेहनतको परिणाम थियो।
मेरा सहकर्मीहरूले पनि मलाई सहयोगी, मेहनती र जिम्मेवार कर्मचारीका रूपमा हेर्थे। उनीहरूसँग मैले कहिल्यै झगडा गरिनँ। सकेसम्म सबैसँग मिलेर काम गरें।
त्यसैले आज पनि म भन्छु—यदि कसैले मेरो वास्तविक मूल्याङ्कन गर्न चाहेको भए, मेरा सहकर्मीहरूलाई सोधेको भए पुग्थ्यो।
तर त्यस्तो भएन।
मेरो कामभन्दा एउटा व्यक्तिको धारणा ठूलो बनाइयो। मेरो मेहनतभन्दा मेरो बारेमा बनाइएको नकारात्मक धारणा विश्वास गरियो।
त्यही दिन मैले बुझें—कहिलेकाहीँ कार्यस्थलमा क्षमता होइन, कसको नजरमा तपाईं पर्नुभएको छ भन्ने कुरा निर्णायक बन्छ।
त्यसपछि मैले आफूभित्र धेरै परिवर्तन महसुस गर्न थालेँ। पहिले उत्साहका साथ काममा जाने म, बिस्तारै डराउँदै काममा जान थालेँ। कतै फेरि सानो गल्ती भयो भने? कतै फेरि सबैका अगाडि अपमानित हुनुपर्यो भने? कतै फेरि मेरो आत्मसम्मानमा चोट पुग्यो भने?
यी प्रश्नहरूले मलाई राति पनि सुत्न दिँदैनथे।
कामको थकानभन्दा मानसिक थकान धेरै गाह्रो हुँदो रहेछ भन्ने मैले त्यहीँ बुझें।
शारीरिक श्रम गरेर आएको मानिस आराम गरेपछि निको हुन्छ। तर बारम्बार अपमान सहेर आएको मानिसको मनलाई आराम दिन निकै गाह्रो हुँदोरहेछ।
आज म त्यो होटलमा छैन।
तर त्यहाँ बिताएका दिनहरू, मैले रोकेका आँसुहरू, मैले मनमै दबाएका पीडाहरू र मैले मौन भएर सहनुपरेका क्षणहरू अझै पनि मेरो सम्झनामा जिउँदै छन्।
म यो लेख कसैलाई बदनाम गर्न होइन, आफ्नो मनको भारी हल्का गर्न लेखिरहेको छु। म चाहन्छु, भविष्यमा कुनै पनि नयाँ कर्मचारीले आफू सिक्न गएको कार्यस्थलमा अपमान होइन, मार्गदर्शन पाओस्। गल्ती गर्दा सार्वजनिक रूपमा होच्याइने होइन, सिकाइयोस्। नेतृत्व गर्ने व्यक्तिले कर्मचारीको आत्मविश्वास तोड्ने होइन, त्यसलाई अझ मजबुत बनाउने प्रयास गरोस्।
किनभने एउटा कर्मचारीले संस्था छोडेपछि अर्को काम भेट्टाउन सक्छ। तर बारम्बार अपमानित भएर गुमाएको आत्मविश्वास फिर्ता पाउन धेरै वर्ष लाग्न सक्छ।
सायद समयसँगै सबै घाउहरू पुरिन्छन्। तर केही शब्द, केही व्यवहार र केही अपमान यस्ता हुन्छन्, जसले मनमा जीवनभर नमेटिने दाग छोडेर जान्छन्।
आर्या होटलमा बिताएका मेरा दिनहरू त्यही दाग बनेर आज पनि मेरो सम्झनामा जीवित छन्।
